Logo FNP

FNP Jongerein

Frysk | Nederlands

FNP Jongerein

Frysk | Nederlands

Drie talen in het onderwijs: toekomst door taalverscheidenheid (mei 2012)

Meer voordelen in de toekomst voor leerlingen door meertalig onderwijs. Een voorbeeld uit Fryslân:

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat kinderen die een meertalige opvoeding genieten, al heel jong doorhebben dat taal een verzameling van afspraken is. Een gevolg hiervan is dat zij makkelijker vreemde talen kunnen leren, dus flexibeler in talen zijn en gemakkelijk kunnen ‘switchen’ tussen talen dan leeftijdsgenootjes welke geen meertalige opvoeding genieten.

"Daarnaast ontwikkelen meertalige kinderen een beter taalgevoel en kunnen zij gemiddeld sneller lezen. Omdat ze een gesproken zin eerder in woorden kunnen opdelen en woorden in klanken, hebben zij een groter werkgeheugen en zijn ze beter in staat hun aandacht te focussen. Ze zijn van jongs af aan gewend te schakelen tussen talen en zijn dus in staat de taal welke/die op dat moment irrelevant is, weg te filteren", zo schrijft [1] Educatieve Dienstverlening CEDIN in haar brochure.

 

Drie talen in het onderwijs
In 1997 is er in Fryslân proefproject gestart waar het principe van de meertalige opvoeding wordt gebruikt als uitgangspunt voor een onderwijsvorm: het drietalig onderwijs. Drietalig onderwijs is onderwijs waarbij drie verschillende talen (Engels, Fries en Nederlands) als instructietaal wordt gebruikt. Aan dit project deden zeven verschillende scholen mee. Dit project was zeer succesvol en alle zeven scholen hebben besloten om door te gaan met het drietalig onderwijs.3tslogo Hieruit is het Netwurk Trijetalige Skoallen (3TS) ontstaan, welk momenteel uit 41 scholen bestaat. De participanten van 3TS krijgen gratis begeleiding op het gebied van taalontwikkeling en meertalig onderwijs. Daarnaast doen de scholen ook mee met het Anglia-project. Dit is een project gesteund door EuroSchool en het Europees Platform, waarbij leerlingen die slagen voor dit project, een internationaal erkend diploma ontvangen. De deelnemende scholen krijgen begeleiding en financiële steun voor het aantrekken van een Engelse taalassistent. Daarnaast krijgen de deelnemende scholen ook subsidie voor nascholingsprojecten ten behoeve van het Engels en het Fries.

 

vlagfry
vlagfry
vlagfry

In 1980 is het Fries een verplicht vak geworden in de provincie Fryslân. Daarnaast heeft Nederland in 1992 het ‘Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden’ ondertekend waarin Nederland verplicht is het Fries te beschermen en te bevorderen. In 1996 is dit Handvest door de Tweede en Eerste Kamer goedgekeurd en vervolgens geratificeerd. Hierbij werden de Friese taal en de streektalen Nedersaksisch en Limburgs erkend op Europees niveau, waarbij alleen op het Fries een groot aantal (48) specifieke maatregelen en verplichtingen uit deel III van dit verdrag van toepassing werden verklaard. Het Fries was overigens al in Nederland erkend sinds de jaren 50 van de vorige eeuw. Inmiddels zijn de Friezen zowel in Nederland (sinds 2005) als ook in Duitsland (sinds 1998) als nationale minderheid erkend door middel van het ‘Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden’. Het kaderverdrag omvat o.a. talige elementen die het recht op het leren en onderwijzen van de eigen taal garanderen en het opzetten van onderwijsinstellingen in de eigen taal zou moeten bevorderen.

 
Bij het drietalig onderwijs spelen drie talen een grote rol binnen de school. De drie talen worden niet alleen als vak onderwezen, maar ook gebruikt om les in te geven bij andere vakken. Er is pas sprake van een drietalige school wanneer drie talen in een bepaalde verhouding worden gebruikt als vak- of voertaal. De leerkracht geeft dan bijvoorbeeld geschiedenis, een creatief vak, biologie, of aardrijkskunde in het Engels of Fries. Zo kunnen Nederlands en Fries gebruikt worden in de verhouding 50/50, 60/40 of 70/30. Verschillende verhoudingen in de verdeling van de voertaal zijn mogelijk; het hangt af van de keuze die de school maakt. Voor een drietalige school is de minimumnorm: twee dagdelen Fries per week als voer- of instructietaal bij andere vakken en/of activiteiten. In de bovenbouw komt het Engels erbij als voertaal. Op een drietalige school moet het Engels in de bovenbouw minimaal een dagdeel per week als voertaal worden gebruikt. Het consequent gebruiken van de voer- of instructietalen is erg belangrijk. In het drietalig concept wordt het Fries niet als een apart vak gegeven, maar past men het Fries (en daarnaast ook Engels en Nederlands) toe als voertaal.

 

Voordelen van drietalig onderwijs
Het aanleren van meer talen is belangrijk voor de internationale communicatie. Of, simpel gezegd: de kinderen moeten zich in binnen- en buitenland kunnen redden. Internationaal wetenschappelijk onderzoek heeft keer op keer aangetoond dat de basisschool aandacht moet schenken aan de moedertaal van het kind. Als deze goed wordt ontwikkeld, gaat het leren van andere talen veel gemakkelijker. Voor kinderen en voor scholen biedt het drietalig onderwijs veel voordelen. Zo zijn kinderen zich bewust meertaligheid, worden zij voorbereid op een maatschappij waarbij het spreken van meer/ verschillende talen een belangrijke rol speelt, wordt het algemene taalgevoel gestimuleerd, lezen deze kinderen ook sneller en hebben een beter werkgeheugen. Scholen krijgen financiële steun en extra begeleiding wanneer zij drietalig onderwijs toepassen in de scholen. Daarnaast zijn de leerresultaten van leerlingen volgens gedeputeerde Jannewietske de Vries dusdanig dat "De drietalige scholen de beste scholen van Fryslân zijn.” En “Elk kind in zijn/haar eigen taal opvangen. Internationale scholen. Van onze kleinschaligheid een voordeel maken. Kennisinstellingen sterker maken door meer samenwerking en verbindingen leggen met de ondernemers. Goed onderwijs, goed opgeleide kinderen."

 

 

Rol van het Fries
Wat de taalbeheersing betreft: 94% van de inwoners van de provincie Fryslân kan het Fries verstaan, 74% spreekt het ook daadwerkelijk, 76% kan het lezen en 30% kan het schrijven (cijfers 'Fluchhifking 2011'). Met deze gegevens in het achterhoofd, is het niet meer dan pedagogisch verantwoord om ook Fries in de schoolcultuur te integreren. Wanneer Fries niet zou worden geïntegreerd, wordt kinderen de kans ontnomen om de eigen cultuur te verrijken, bewust te worden van de achtergrond waaruit zij later zullen denken en handelen en bovenal: een extra taal te leren. Wanneer dit niet wordt gedaan, handelt de school tegen het Kaderverdrag en het Handvest, waarin staat beschreven dat het Fries moet worden gestimuleerd en nooit in een mindere positie mag worden geplaatst. Op het niet naleven van het Handvest en het Kaderverdrag staan echter geen sancties.

Daarnaast dient de school pedagogisch verantwoord te handelen: het drietalig concept heeft alleen kans van slagen wanneer een stevige basis wordt gelegd voor het leren van meer talen. Deze basis is de ‘memmetaal’ waarop moet worden voortgeborduurd. Daarnaast is bewezen, dat wanneer er meer tijd wordt geïnvesteerd in het Fries dit geen enkel negatief effect heeft op het Nederlands. Sterker nog: aan het einde van groep 8 laten kinderen een uitgebalanceerde tweetaligheid zien. Dit is een logisch gevolg. Immers; wanneer men meer tijd investeert in het lesgeven van meerdere talen, zal de voorkeur voor een bepaalde taal afnemen. Het kind is namelijk vaardig in meerdere talen.
Dus zelfs binnen scholen waarvan Friestaligen een minderheid vormen, is het Fries meer dan op zijn plaats in het basisonderwijs.

Ontwikkelingen en vooruitblik
Het concept van drietaligheid heeft veel potentie in zich. Dat zien ook de pabo’s. Daarom boden Stenden Hogeschool en de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden vanaf 10 november 2010 een drietalig programma voor studenten aan. Deze proef was zo’n succes, dat zij in september 2012 zijn overgaan tot het aanbieden van een drietalige pabo-opleiding. Via deze weg worden studenten opgeleid tot competente leerkrachten die bekwaam zijn in het geven van drietalig onderwijs. Het werkveld reageert positief op deze ontwikkeling en heeft aangegeven dat deze studenten terecht kunnen op één van de 41 basisscholen welke drietalig onderwijs geven.

De tendens is kenmerkend voor deze tijd van internationalisering. Door middel van het drietalig onderwijs zijn scholen in Fryslân verzekerd van het afleveren van leerlingen die zich prima kunnen profileren in de wereld. De kracht van deze onderwijsvorm ligt in het combineren van de vertrouwde kleinschaligheid met de kansen van de internationalisering.

Wat kan dit voor uw school betekenen?
In het bovenstaande artikel vallen de voordelen van drietalig onderwijs te lezen. Het drietalig onderwijs is met name voor scholen in Fryslân een interessante en vooruitstrevende ontwikkeling sinds er initiatieven zijn ‘om de bevoegdheid voor taalonderwijs naar het provinciebestuur te halen’  en ook lectoren oproepen tot meer drietalige scholen [3].
Om een drietalige school te worden dient contact op te worden genomen met het ‘taalsintrum’ (taalcentrum) Frysk (www.taalsintrum.nl). Waarna aansluiting bij het 3TS kan volgen. Daar wordt traject gestart waarbij stap voor stap [4] naar een drietalige school wordt gewerkt. Wel moet worden gerealiseerd dat dit niet een proces van de één op de andere dag is. Er moet rekening worden gehouden met factoren als OR/MR, schoolplan, aanpassingsvermogen van de school en omgeving, organisatie, enzovoorts. Maar:

 Chris FNP

Drietalig onderwijs, een grote stap vooruit!

 

 

Chris van Hes

Student aan de PABO Meppel

 

 

 

 

Chris is al een tijdje actief bij de FNPjongeren, heeft over dit onderwerp een artikel opgesteld. Het stuk heeft hij geschreven omdat er op de PABO een wedstrijd uitgeschreven was wie het beste artikel kon schrijven; dat artikel zou dan ook gepubliceerd worden in het onderwijsblad PRAXIS. Chris zijn artikel is uitgekozen tot het beste artikel, maar helaas is de PRAXIS redactie van mening dat het stuk 'te regionaal' is ener niet een practisch component in zit. Daarom wordt het artikel niet gepubliceerd in het blad zelf maar op de website van PRAXIS: www.praxisbulletin.nl 

 

 

[1] http://www.3ts.nl/images/trijetalige-skoalle2011.pdf

[2] http://www.lc.nl/friesland/regio/article14730453.ece

[3] http://itnijs.nl/2012/02/nije-lektor-meartaligens-wol-mear-trijetalige-skoallen/

[4] http://www.taalsintrum.nl

 



Stypje ús Wurd lid

Kontakt mei de FNP:

It Partijhûs
Obrechtstrjitte 32
8916 EN Ljouwert

Antwurdnûmer 5034
8900 VB Ljouwert
058-2131422

fnphusfnp.frl

Ynlogge foar leden | ANBI

Kontakt mei de FNP:
It Partijhûs | Obrechtstrjitte 32 | 8916 EN Ljouwert | Antwurdnûmer 5034 | 8900 VB Ljouwert
058-2131422 | fnphusfnp.frl

© 2017 FNP | SkarWeb.frl (website) | Skelp (foarmjouwing)